ABD-vragen voor de toekomst

• Welke uitdagingen ziet u nu of in de toekomst voor het Rijk?
• Wat zijn hiervan de gevolgen voor de ABD als geheel en voor leiderschap binnen het Rijk?
• Wat verwacht u in deze context van Bureau ABD?

Herijking kernwaarden

In de toekomst zal het gezag van de overheid geen vanzelfsprekendheid meer zijn maar een gevolg van integer handelen, goede dienstverlening en deskundigheid. Voor het verwerven van gezag zullen de overheidsdienaren zich dus extra en anders moeten inspannen. De ABD dient zich nadrukkelijker in te zetten voor het ontwikkelen van die leiderschapskwaliteiten die effectief blijken in snel veranderende omgevingen. De snelheid waarmee relevante maatschappelijke ontwikkelingen plaatsvinden – vergrijzing, kritische burger, invloed communicatie en internet, diversiteit, flexibiliteit en technologische ontwikkelingen – vraagt om een dergelijke investering. Daartoe dient Bureau ABD de kernwaarden vertrouwen, nederigheid en dienend/principieel leiderschap te herijken.

Raoul Atminah
Hoofd Besturing, Informatie & Control
Directie Migratiebeleid, Ministerie van Justitie

Opnieuw leren laveren

De departementale herindeling van het nieuwe kabinet gaat, naar ik vermoed, veel tijd en energie opslorpen. Een sterke interne gerichtheid in de sturing ligt dan op de loer. Waar we de komende tijd vooral voor op moeten passen is dat we niet alleen maar bezig zijn met het verplaatsen van de deck chairs op de Titanic. En om maar meteen in deze scheepsmetafoor door te gaan: het schip van staat is groot en heeft dus veel blinde hoeken. Deze dode hoeken kunnen we ons niet meer permitteren. We zullen opnieuw moeten leren laveren. En daar ligt een mooie opgave voor de ABD. Onze mensen in de stuurcabine zijn allemaal opgeleid in de twintigste eeuw en doordrenkt van theorieën en concepten waarvan steeds zichtbaarder wordt dat ze niet meer werken op de manier waarop we dat allemaal geleerd hebben. Ik gun onze mensen in de stuurcabine de tijd, de ruimte en de ondersteuning van Bureau ABD om deze theorieën en concepten opnieuw onder de loep te nemen en aan te vullen met nieuwe inzichten. Voor mij is de uitdaging voor de toekomst van het Rijk dus niet alleen een praktische, maar zeker ook een intellectuele.

Alma van Bers
ABD-interimmanager

Versnelde informatisering van diensten

Anno 2010 dient op het hoogste (politiek) bestuurlijke niveau voldoende kennis over informatievoorziening te zijn.

Informatievoorziening is het verzorgen van informatie met de juiste inhoud, op de juiste plaats en de juiste tijd (tegen acceptabele kosten). De informatievoorziening van de overheid richt zich met name op de volgende drie schillen. De buitenste schil betreft de toegankelijkheid van de overheid voor o.a. de burgers (o.a. webportals). De binnenste schil gaat over de optimalisatie van de interne bedrijfsvoering (o.a. bestuurlijke informatievoorziening, PIOFAH) van de overheid. Daar tussen in zit de belangrijk(st)e schil, die betrekking heeft op de verbetering van gegevensuitwisseling (o.a. elektronische dossiers) binnen ketenprocessen tussen allerlei overheidsinstanties.

Met het hoogste (politiek) bestuurlijk niveau wordt bedoeld het ambtelijke topniveau van SG’s, DG’s en directeuren die verantwoordelijkheid dragen voor het voorbereiden en implementeren van beleid.

Voldoende kennis betekent voorgenomen beslissingen te kunnen beoordelen op haalbaarheid (maatschappelijk, financieel, (ICT-)technisch, effecten op andere processen en informatiesystemen) op basis van het wegen van argumenten, waardoor de overheid in staat is op een excellente wijze informatievoorziening te realiseren.

Waarom? Omdat de overheid staat voor een verdere en versnelde informatisering van haar diensten. Hier ligt een belangrijke taak voor de Algemene Bestuursdienst.

Kees Lebon
ABD-interimmanager Vaste pool
Ministerie van Veiligheid en Justitie, Directie Justitieel Jeugdbeleid

Echte mensen met visie en kracht

De overheid staat voor de taak om met steeds minder middelen steeds beter te voorzien in de toenemende behoeftes van de maatschappij. De toenemende omvang, samenhang en complexiteit van de uitdagingen waarvoor de rijksoverheid wordt gesteld, vraagt van het leiderschap een bredere blik, creativiteit en betrokkenheid. Bureau ABD bereidt de ABD-managers van de toekomst voor op de eisen die aan hen worden gesteld. Dat vraagt om meer dan management, meer dan aangeleerd gedrag en vaardigheden. Het vraagt om betrokken en professioneel leiderschap, om functionarissen die excelleren in kwaliteit maar vooral om echte mensen met visie en kracht!

Richard Laurijssen
Kandidaat Max Havelaarroute

Mobiliteit van grote betekenis

De uitdaging voor het Rijk zal blijven: wendbaar, transparant en efficiënt. Een kleinere overheid, maar effectief. Dat vereist continu een kritische frisse houding en durven aanpakken. Dat vraagt van leiderschap: de zaken niet uit de weg gaan, blijven kijken met een 'eerste' blik. En je niet neerleggen bij alles wat gewoon en bekend is. Terwijl het wel respect vraagt voor de geschiedenis van een organisatie. Dat betekent dat leiders en managers moeten blijven openstaan voor wat anders kan en moet. In die context is mobiliteit van managers over organisaties heen en door organisaties van grote betekenis.

Herma Rappa-Velt
Directeur Uitvoering bij de Dienst Regelingen, een agentschap van het ministerie van LNV

Denken los van directie- of departementgrenzen

Elke departementale herindeling lost iets op en creëert ook meteen een nieuw afstemmingsprobleem. Bovendien kosten die herindelingen ongelooflijk veel tijd, energie en verlies van institutioneel geheugen. Wij ambtenaren moeten samen met de politiek, werkwijzen zien te ontwikkelen waardoor die vierjaarlijks terugkerende reorganisaties niet meer nodig zijn.

Dit vergt ambtelijk leiderschap dat de ruimte verdient om te mogen geven en nemen over directiegrenzen of departementsgrenzen heen. Inhoudelijke sturing moet meer gaan plaatsvinden op basis van een effectieve, complementaire rolverdeling dan op basis van hiërarchie. Daarmee ontstaat er ruimte voor programma's of thema's die niet gehinderd zijn door organisatorische indelingen, zowel intra- als interdepartementaal.

Bureau ABD moet het denken hierover ontwikkelen. Bij de ABD zitten immers de leidinggevenden die dit vorm moeten geven, misschien wel moeten leren iets los te laten dat ze nu juist met hard werken hebben opgebouwd, het gesprek aangaan met de bewindslieden voor wie dit ook tot veranderingen leidt. Dat is een lastige opdracht, maar wel een heel interessante.

Christianne Mattijssen
Directeur Kinderopvang bij het ministerie van OCW
Interim-manager ministerie van BZK

Keuze voor kwaliteit

Uitdaging nu en in toekomst voor het Rijk: ondanks bezuinigingen en taakstellingen toch die kwaliteit blijven leveren die burgers van de overheid mogen verwachten. Daarbij wel kritisch kijken naar welke diensten echt door de overheid geleverd moeten worden.

Uitdagingen voor leiderschap bij de rijksoverheid: de medewerkers blijven motiveren. De veranderingen binnen de organisatie, ook wat betreft scherpere focus in het aanbod van de overheid voor burgers, laten begrijpen en accepteren.

Ik verwacht dat bureau ABD de leiders met kwaliteiten voor een bepaalde plek ook actief naar die plek begeleidt en motiveert. Een actievere rol van de ABD dus en keuze voor kwaliteit!

Carlien Scheele
Kandidaat Max Havelaar-route, werkzaam bij ministerie van OCW

Voor de troepen gaan staan

Het Rijk staat voor een periode van personele afslanking. Dat stelt andere eisen aan onze topmanagers en daarmee ook aan de ABD. De ABD moet leiders opleiden en selecteren die in een situatie van krimp en onzekerheid voor de troepen durven te gaan staan, keuzes durven te maken en hun mensen weten te motiveren. En de ABD moet begeleiding leveren om mensen van werk naar werk te helpen, hetzij binnen het Rijk, hetzij naar buiten.

Frank Ossewaarde
Hoofd concernstaf Informatie en mediabeleid/kwartiermaker CIO
Bestuursdienst gemeente Den Haag

Gevraagd: managers met lef

Ik zie het Rijk voor enorme uitdagingen staan door een aantal grote vragen die beantwoord moeten worden: welke dienstverlening is publiek, en wat niet meer? Hoe wordt deze nieuwe ordening vormgegeven? Met en door welke overheden of overheidsorganisaties? Aanvaardt de burger grotere eigen verantwoordelijkheid? Kan de samenleving dat aan? Met hoeveel ambtenaren wordt dat gedaan? Kunnen zij de eisen die aan publieke dienstverlening worden gesteld door burgers en politiek aan? Wordt het flexibeler, transparanter en goedkoper, beter?

De eisen die aan de ambtenaar gesteld worden zijn hoog en terecht. Betaald uit belastinggeld mogen burgers en bedrijven een rechtvaardige, integere, deskundige ambtenaar verwachten. Iemand met plezier in het werk. Maar ook iemand die staat voor zijn of haar beslissingen en daar verantwoording over aflegt. Dit geldt dus ook voor de organisatie en de leidinggevenden daarin. Wees pro-actief, flexibel en denk over grenzen heen. Wees transparant en duidelijk in je handelen. Leg verbindingen. Creëer een klimaat waar het leuk werken is, waar verantwoording wordt genomen en wordt afgelegd.

Bureau ABD leidt het onderhouden en ontwikkelen van deze competenties van de huidige managers en toekomstige managers. Dit vraagt een levenlang leren, en organisaties, managers en leiders die het lef hebben dat te willen!

Janine Jongepier
Manager bij het ministerie van BZK

Rust bewaken en veranderen

Voor mij bestaat leiderschap binnen het rijk uit het jongleren met verschillende rollen en competenties. Een goede balans bewaren tussen mijn rol als adviseur aan de politieke leiding, aanspreekpunt voor de buitenwereld en leidinggevende aan een organisatie. Daarbij vraagt het stuurmanskunst en regelmatige reflectie op hoe je je tijd en energie richt: immers alles waar je energie in steekt, groeit! Het mooie van mijn rol is dat je schakelt tussen het belang van stabiliteit en continuïteit van beleid en organisatie en de politieke wens tot veranderen: rust bewaken en veranderen kan echt samengaan!

Annemieke Nijhof
DG Water bij het ministerie van V&W

Tentakels in de samenleving

De ABD zal snel moeten schakelen en voortdurend inspelen op de steeds sneller veranderende samenleving. Dat kan alleen met een team van mensen met tentakels in die samenleving: pluriform, multicultureel, met een open mind en nieuwsgierig naar de toekomst. Het leiderschap binnen het Rijk wordt ondernemender, is naar buiten gericht, is in staat om vitale coalities te sluiten dwars door beleidspijlers heen. Minder betrokken op de ‘Haagse kaasstolp’, en vooral met een positieve visie op de toekomst.

Paulien Klein Bog
Oud kandidaat Cerro Victoriaroute

Metamorfose

In 2002 maakte de Europese Unie geen onderdeel uit van het ABD Kandidatenprogramma. De ABD-keuken kende geen EU-ingrediënten. Die keuken heeft een ware metamorfose ondergaan waarin de EU mede smaakbepaler is geworden.

We zijn geneigd te zien wat er nog allemaal mis is in de training en vorming van topambtenaren, maar laten we eens stil staan hoeveel we als ABD de laatste jaren tot stand hebben gebracht waar het de EU-vorming betreft.

Peter Kok
Coördinator EU-benoemingen bij Bureau Algemene Bestuursdienst
Standplaats Brussel

Geen eenheidsworsten!

De politie staat voor de uitdaging om haar geloofwaardigheid in periodes van verandering waar te blijven maken. Dat betekent een scherpe focus op de resultaten en een sterke verbinding met de samenleving in al haar facetten. Kansen zoeken in tijden van bezuinigingen door goed samen te werken met alle partijen die een bijdrage leveren aan veiligheid, de burger voorop. Als de politietop energie uitstraalt en in kansen denkt heeft dat een niet te miskennen effect op de medewerkers in de organisatie. Kortom zelf het goede voorbeeld geven en voorop gaan in de verandering. Een beetje relativerend vermogen helpt daarbij.
Het Bureau ABD Politietop moet in staat zijn te herkennen welk leiderschap op welke plek het beste tot zijn recht komt. Geen eenheidsworsten dus !!

Martin Sitalsing
Korpschef van het regionale politiekorps Twente