Caelesta Braun - samenwerking wetenschap
‘De dialoog tussen de wetenschap en de praktijk van topambtenaren levert een win-winsituatie op’
De kracht van de Algemene Bestuursdienst zit in de integrale benadering van sterk publiek leiderschap voor Nederland. Het directoraat-generaal Algemene Bestuursdienst heeft centraal inzicht in de opgave, de departementen en de mensen die daarvoor nodig zijn en is daardoor goed in staat om in te spelen op maatschappelijke veranderingen. Ook de meest recente inzichten vanuit de wetenschap en adviesorganen worden daarin meegenomen. Bijvoorbeeld van de Raad voor het Openbaar Bestuur. Caelesta Braun, hoogleraar aan de Universiteit Leiden en vicevoorzitter van de Raad voor het Openbaar Bestuur, deelt haar ervaringen.
Vanuit haar rol als hoogleraar Openbaar Bestuur en Maatschappelijke Democratie ziet Caelesta hoe de wetenschap en het openbaar bestuur elkaar kunnen versterken. Zelf doet ze onder andere onderzoek naar de rol van maatschappelijke organisaties en burgercollectieven in het publieke besluitvormingsproces en hoe zij op een effectieve, inclusieve wijze bij dit proces kunnen worden betrokken. Haar rol als vicevoorzitter van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) is daarop een mooie aanvulling. ‘Waar de wetenschap vooral de kennis genereert en daarmee nieuwe inzichten biedt, denkt een adviesraad zoals de ROB mee over de manier waarop het openbaar bestuur deze nieuwe inzichten op hoofdlijnen kan toepassen. Het openbaar bestuur heeft ook steeds meer behoefte aan die vertaalslag.’
Ervaringen uitwisselen
Caelesta benadrukt dat het uiteindelijk aan het openbaar bestuur zelf is om aangereikte handelingsperspectieven om te zetten naar de eigen praktijk. Wel ondersteunt ze overheden hier vanuit haar eigen wetenschappelijke expertise bij. Zo is Caelesta onder andere betrokken bij het Ontwikkelprogramma Leiderschap van het directoraat-generaal Algemene Bestuursdienst (DGABD). De kern van dit programma draait om de drie rollen die publiek leiders vervullen: manager van een team, maatschappelijk partner en politiek adviseur. Caelesta: ‘Een concreet wetenschappelijk inzicht dat ik deelnemers tijdens het ontwikkelprogramma meegeef, is waarom kleinere maatschappelijke organisaties doorgaans meer moeite hebben om hun weg naar Den Haag te vinden in vergelijking tot grotere institutionele partners. Tegelijkertijd blijkt uit ander onderzoek dat je dit speelveld met bepaalde participatie- en consultatievormen gelijkwaardiger kunt maken. De wetenschappelijke vervolgvraag is dan of deze vormen inderdaad werken. Daarvoor bieden de ervaringen van deelnemers mij weer nieuwe inzichten voor vervolgonderzoek. De dialoog tussen de wetenschap en de praktijk is dus echt een win-winsituatie.’
‘De samenwerking biedt DGABD inspiratie voor de invulling of aanscherping van het ontwikkelaanbod’
Enquêtes
Samen met hoogleraar Caspar van den Berg, die ook voorzitter is van koepelorganisatie Universiteiten van Nederland, doet Caelesta al sinds 2007 onderzoek naar het functioneren van publiek leiders. ‘We combineren inzichten over de bovengenoemde drie rollen die topambtenaren te vervullen hebben. Dankzij de langetermijnsamenwerking met DGABD kunnen we ambtenaren hierop bevragen via enquêtes en ontwikkelingen in kaart brengen. Die toegang tot respondenten zouden we anders nooit hebben. Ondertussen biedt deze samenwerking het DGABD de kans ook zelf vragen toe te voegen om zo inzichten op te doen over leiderschapsaspecten die van belang zijn voor de invulling of aanscherping van het ontwikkelaanbod. Bijvoorbeeld hoe je publiek leiderschap kan invullen in financieel onzekere omstandigheden.’
De waarde van evidence-based wetenschap
Het is geen toeval dat Caelesta naast haar academische loopbaan altijd actief is geweest in diverse rollen en organisaties die wetenschap en praktijk aan elkaar verbinden. ‘Hoe beter die twee werelden elkaar leren begrijpen, hoe beter we elkaar kunnen versterken. Er is nog zó veel wetenschappelijke kennis niet ontsloten. Als ROB denken we ook mee over publiek leiderschap, en over wat dit vraagt van het DGABD en het openbaar bestuur in het algemeen. Een goed voorbeeld hiervan is het traject Gezag herwinnen, waarin we bekwaamheid, betrouwbaarheid en betrokkenheid als belangrijke voorwaarden zien voor publiek leiderschap.
Solide openbaar bestuur komt niet alleen voort uit werkervaring, maar ook uit evidence-based wetenschap, ook al staat deze relatie soms op spanning. We bieden dan ook inspiratie voor hoe je daarmee kan omgaan, zoals via de bundel Wetenschap en Overheidsbeleid: een spanningsvolle relatie. Dat samenspel wordt gezien als een belangrijke maatschappelijke opgave en de bijkomende behoefte aan handelingsperspectief wordt alleen maar belangrijker. Elkaar als wetenschap en overheid weten te vinden én begrijpen wordt dan alleen maar crucialer.’