‘De burgerdialoog is een belangrijke bouwsteen voor beleidsontwikkeling’

Van zestien tot vijfentachtig jaar

Uit honderdduizend aangeschreven Nederlanders meldden zo’n vijftienhonderd mensen zich aan voor de dialoog. Daaruit werd een groep van honderdvijftig geloot, voor een goede afspiegeling van de maatschappij. Zij gingen in drie sessies met elkaar in gesprek.  Monique: ‘De eerste bijeenkomst in de Jaarbeurs was indrukwekkend. Mensen kwamen uit alle hoeken van het land, van Groningen tot Zeeland, om op hun vrije zaterdag met ons in gesprek te gaan. De jongste was zestien jaar, de oudste vijfentachtig. Er hing een enorme energie en nieuwsgierigheid. Eerst kregen deelnemers uitleg van experts, zodat iedereen op hetzelfde kennisniveau zat. Pas daarna gingen ze in gesprek. Dat maakte het tot een inhoudelijk sterk én respectvol proces.’

Ruimte voor minderheidsstandpunten

Waar JenV traditioneel vooral met belangenorganisaties en adviesraden spreekt, draaide dit traject dus om directe gesprekken met burgers. De nuance is Monique bijgebleven. ‘Mensen konden goed onderscheid maken tussen vrijheid van meningsuiting en veiligheid. Er werd ook ruimte gemaakt voor minderheidsstandpunten. Dat is waardevol.’ Chantal vult aan: ‘Na afloop hoorde ik iemand zeggen: “Ik had altijd een negatief beeld van de overheid, maar dat is wel gekanteld.” Dat raakte me, want we willen natuurlijk graag laten zien dat we een betrouwbare overheid zijn. Het is mooi als een burgerdialoog daaraan kan bijdragen.’

Er was ook een onafhankelijke vertrouwenspersoon aanwezig, als luisterend oor voor deelnemers én medewerkers van het ministerie. ‘We vonden het belangrijk dat iedereen zich veilig zou voelen om zijn of haar mening te geven’, vertelt Chantal. ‘Op het moment dat dit niet zo was, konden ze zich melden bij de vertrouwenspersoon. Er is gelukkig maar één keer gebruik van gemaakt omdat iemand zich overvleugeld voelde in een gesprek.’

Lessen over leiderschap

De organisatie van een burgerdialoog vraagt volgens Monique en Chantal goed leiderschap. Monique: ‘Je moet er stevig voor blijven staan. Het is een nieuw, politiek gevoelig instrument en dat vraagt moed. Als we zo’n dialoog organiseren, moeten we ook bereid zijn de resultaten te delen en ernaar te handelen. Dat is cruciaal voor het vertrouwen.’ Monique noemt de burgerdialoog een bouwsteen van beleidsontwikkeling. ‘Dat vraagt ook om eerlijkheid naar de deelnemers: dit is niet dé route, maar een van de instrumenten. Verwachtingsmanagement is belangrijk.’

Chantal: ‘Tegelijkertijd zou ik zeggen: wees niet bang om het te doen. Het levert echt iets op. Maar doe het wel goed: met tijd, aandacht en begeleiding.’ Monique vult aan: ‘Wat ik zelf leerde, is hoe lastig het is om niet in beleidstaal te vervallen. Dat klinkt eenvoudig, maar het vergt echt oefening. Deze dialoog heeft ons laten zien hoe belangrijk het is om helder te spreken.’

Concrete beleidsadviezen

De gesprekken leverden concrete beleidsadviezen op, die worden gedeeld met de minister en de Tweede Kamer. Zo wezen deelnemers op de rol van scholen in preventie van openbare ordeverstoringen, en op het belang van samenwerking tussen overheden en socialmediaplatforms. Monique: ‘Ik vond het verrassend dat er vanuit de deelnemers veel aandacht was voor Europa en de internationale dimensie. En er kwam nadruk op de “stille groepen”, mensen die niet snel gehoord worden. De dialoog benadrukte voor mij maar weer eens de waarde van goed luisteren.’