‘De sessies bevestigden voor mij het belang van vragen stellen en ruimte bieden voor nieuwe oplossingen’

Als directeur Binnenwerk geeft Willemijn invulling aan de wet Banenafspraak. Die schrijft voor dat ook de Rijksoverheid duizenden extra banen creëert voor mensen met een arbeidsbeperking. Als gemandateerd werkgever ontzorgt Binnenwerk ministeries en uitvoeringsorganisaties door medewerkers met een doelgroepindicatie te begeleiden en de bijbehorende administratie te verzorgen. ‘Wat mijn opgave uitdagend maakt, is dat we als organisatie te maken hebben met veel verschillende partijen. Zoals opdrachtgevers die aan hun quotum werken en banen financieren, partnerorganisaties met wie we werk creëren, UWV en gemeentes en natuurlijk de medewerkers zelf. En dat in een politieke omgeving waar verandering de waan van de dag bepaalt. In de verwevenheid van al die werelden kan je soms verstrikt raken. Daarom was ik nieuwsgierig naar deze ontwikkelactiviteit: wat kan ik doen om mijn rol in dit enorme speelveld nog beter te vervullen en welke ervaringen hebben collega’s hiermee?’

Durf tonen

De opgave van Binnenwerk vraagt om helderheid en precisie, legt Willemijn uit. Dat is ook wat haar leiderschap kenmerkt. ‘We hebben de neiging om alles complex te maken. Dat herkenden ook de andere deelnemers. Als we tegen een vraagstuk aanlopen, zeg ik: is dit nou gecompliceerd of complex? Wat is nu écht het onderliggende probleem en hoe kunnen we dat oplossen? Ik maak bewust ruimte voor dat gesprek. Mijn ervaring is dat er daardoor oplossingen ontstaan die je anders nooit zou bedenken.’ De ontwikkelactiviteit Leren omgaan met complexe opgaven sloot goed bij Willemijns aanpak. ‘Juist als iets complex is, moet je de durf tonen om te zoeken naar andere wegen. Daar is Binnenwerk een prachtig voorbeeld van. Negen jaar geleden begonnen we als een pilot, al snel bleek dat onze formule werkt. Letterlijk. Nu zijn we een grote professionele organisatie. Maar deze groep aan het werk krijgen en houden, vraagt om maatwerk en blijft complex. Dat betekent niet direct dat alle elementen binnen onze opgave complex zijn. Zoals bijvoorbeeld de taakstelling. Die is gecompliceerd en daagt ons juist uit om in mogelijkheden te blijven denken.

Door eerst goed te kijken of iets complex of gecompliceerd is, kan ik mensen meenemen en navigeren naar een oplossing. Dat iets ingewikkelds dus niet meteen complex hoeft te zijn, probeer ik in de haarvaten van onze organisatie te krijgen. Ik nodig daarom medewerkers uit vragen te stellen die – natuurlijk binnen de wet- en regelgeving – de status quo uitdagen.’

Ruimte voor nieuwe oplossingen

Het programma van Leren omgaan met complexe opgaven biedt veel ruimte voor het delen van eigen praktijkvoorbeelden en vraagstukken. ‘Andere deelnemers herkenden het speelveld waarin Binnenwerk schakelt’, aldus Willemijn. ‘En we deelden het inzicht dat deze tijd iets extra’s vraagt van topambtenaren. We zullen meer circulair dan lineair moeten denken, en moeten kunnen afwisselen in leiderschapsstijlen.’ Willemijn was blij met de aandacht voor thema’s als gedeeld leiderschap, horizontale samenwerking, vertrouwen en eigenaarschap. ‘Het bevestigde voor mij het belang van vragen stellen en ruimte bieden voor nieuwe oplossingen. Ook al kan dat door de sociale én institutionele complexiteit van ons werk soms ongemakkelijk voelen.’

Leiderschap delen

Willemijn neemt de ervaringen uit de ontwikkelactiviteit mee in haar dagelijks werk. ‘Tijdens een van de sessies kwam naar voren dat een complex vraagstuk soms groter wordt als je direct op zoek gaat naar een oplossing. Het helpt dan om met elkaar eerst te kijken naar wat er werkelijk aan de hand is en ook dat leiderschap actief te delen. Zo ontstaat emergentie en dat is cruciaal voor succes.’ Willemijn vergrootte met Leren omgaan met complexe opgaven haar netwerk van collega-topambtenaren. ‘We hebben nog regelmatig contact, we kennen elkaars opgave en intervisie kan dan op het juiste moment de juiste steun geven. Alleen dat al is de winst van zo’n ontwikkelactiviteit.’