8 openhartige antwoorden
van Rhodia Maas
Rhodia Maas, directeur-generaal bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND), geeft openhartig antwoord op acht vragen.
1. Je bent opgeleid tot kleuterjuf. Wat heeft dat je gebracht?
‘Bij de sollicitatie voor mijn eerste managementfunctie kreeg ik de vraag of ik ervaring had als leidinggevende. Ik zei toen: “Nee, maar ik ben wel kleuterjuf geweest en dat is ongeveer hetzelfde.” En eigenlijk vind ik nog steeds dat er veel overeenkomsten zijn. Het gaat allebei over ruimte geven en tegelijk sturen, over mensen serieus nemen en kaders bieden. Af en toe een beetje leuk, af en toe een beetje streng. Dat is volgens mij management in de kern. Ik ken veel ambtenaren die uit het onderwijs komen. In 1984 was er overigens geen droog brood te verdienen als kleuterjuf. Ik ben daarna alsnog rechten gaan studeren.’
2. Wanneer besloot jij je te gaan inzetten voor de migratieketen?
‘Ik koos tijdens mijn rechtenstudie bewust voor het vreemdelingenrecht, omdat het een relevant onderwerp is. Na mijn studie solliciteerde ik als beslismedewerker bij de voorganger van de IND, vooral om ervaring op te doen. Ik werd aangenomen en twijfelde toen even: in mijn hoofd was het een afwijzingsmachine. Maar al snel zag ik hoe zorgvuldig het hier gaat. Het werk draait om mensen en om een toekomst in Nederland die je hun wel of niet biedt. Dat raakte me.’
3. Wat maakt dat je al zo lang in dit domein werkt?
‘Omdat het werk ertoe doet. Ik heb vijftien jaar bij de IND gewerkt, daarna negen jaar bij de Dienst Terugkeer en Vertrek en vijf jaar als algemeen directeur van de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens bij BZK. Mijn terugkeer naar de IND in 2022 voelde als thuiskomen. Alsof ik mijn grootste hobby weer terug heb. Dit is het mooiste vak dat er is. De cirkel is rond: hier had ik mijn eerste baan en naar alle waarschijnlijkheid ook mijn laatste.’
4. Uit wat voor gezin kom je?
‘Mijn ouders scheidden toen ik jong was. Mijn moeder werkte, wat toen nog niet vanzelfsprekend was. Ik ben opgegroeid met het idee dat je je eigen brood moet verdienen en zelfstandig moet zijn. Dat neem ik nog steeds mee. En mijn dochter is net zo zelfstandig. Die ging op kamers en kocht direct een gereedschapskist.’
‘Ik ben eerlijk naar onze medewerkers, over wat wel en niet kan’
5. Bij jouw aantreden in 2022 sprak je over buikpijnzaken. Waarvan krijg je op dit moment buikpijn?
‘Van de grote voorraad aan zaken: zo’n vijftigduizend mensen wachten op een beslissing. We doen wat we kunnen, maar we begonnen met een achterstand die moeilijk in te lopen is. We werken aan vereenvoudiging en andere manieren van organiseren, maar dat is lastig. Voor de organisatie, voor medewerkers en voor aanvragers.’
6. Hoe houd je de organisatie gemotiveerd onder die druk?
‘Ik vind het belangrijk om te weten wat er speelt op de werkvloer. Ik ga elke week op werkbezoek. We kunnen als directie een mooi verhaal houden, maar het gaat om de medewerkers in Ter Apel, Zwolle en Budel die het werk doen. Ik wil laten zien dat we hen steunen, en eerlijk zijn over wat wel en niet kan. Wat me altijd opvalt bij die bezoeken, is hoe betrokken de medewerkers zijn en hoe groot het onderlinge vertrouwen is in de teams. Dat is heel mooi om te zien.’
7. Wat betekent leiderschap voor jou?
‘Voor mij gaat leiderschap over duidelijk zijn en staan voor datgene waar je in gelooft. Mijn geloof is dat er te vaak te veel nadruk ligt op beleid, terwijl de gevolgen op de werkvloer landen. Daarom blijf ik benadrukken hoe belangrijk de uitvoering is. Het helpt dat er nu meer directeuren-generaal zijn die zelf uit de uitvoering komen. Daardoor wordt er beter geluisterd en is er dus beweging, maar het is nog niet voldoende.’
8. Wat betekent leiderschap voor jou?
‘Ik kijk voor het eerst in mijn leven naar iets als Winter vol liefde. Ik zit met totale verbijstering te kijken, fascinerend. Daarnaast heb ik een tuin, bezoek ik vrienden en ga ik graag op vakantie. En ik lees graag: op dit moment Papegaai vloog over de IJssel van Kader Abdolah. Managementboeken lees ik niet. Ik leer vooral van de praktijk.’