De kern van ambtelijk vakmanschap

Vanuit de Bestuursraad Rijk zijn Christiaan Rebergen (secretaris-generaal bij BZ) en Marieke van Wallenburg (secretaris-generaal bij SZW) de kartrekkers van de stuurgroep Ambtelijk Vakmanschap. Die stuurgroep heeft als doel om het ambtelijk vakmanschap rijksbreed te versterken, met bijbehorende instrumenten zoals opleidingen en ontwikkelprogramma’s. Het gaat hierbij om de professionele en persoonlijke ontwikkeling van alle rijksambtenaren: hoe werk je integer, met de opgave centraal en gericht op resultaat? Daarbinnen is bijvoorbeeld reflectie een belangrijk thema voor de stuurgroep. Christiaan: ‘Die reflectie gaat onder andere over de politiek-ambtelijke verhoudingen en over de manier waarop we onze adviesrol nog beter kunnen vervullen. Hoe kunnen we elkaar en andere ambtenaren daarbij ondersteunen? Daar willen we als Bestuursraad Rijk actiever op sturen.’ Marieke vult aan: ‘We beseffen dat de versterking van ambtelijk vakmanschap ook over ons gaat – over de manier waarop wij ons werk doen en wat er nodig is om effectiever te sturen op de maatschappelijke opgaven waarvoor we als Rijksoverheid staan. Dankzij de stuurgroep kunnen wij ook onszelf die spiegel voorhouden.’

Verandering stimuleren

Die aandacht voor reflectie, ook op de rol van secretarissen-generaal zelf, is deels te danken aan Christa Klijn. Als kwartiermaker begeleidde zij het afgelopen half jaar de ontwikkeling van het overleg van secretarissen-generaal (SGO) tot Bestuursraad Rijk. Ze benadrukte in de gesprekken met de secretarissen-generaal: ‘Júllie zijn de verandering, maar ik kan wel helpen om die te stimuleren. Iedereen erkende dat de maatschappelijke opgaven zo groot zijn dat ze vragen om integrale oplossingen, met samenwerking en ambtelijk vakmanschap als cruciale factoren. Mijn ervaring als directeur-generaal Werk aan Uitvoering bij SZW is dat een verandering zoals deze uit de haarvaten van de Rijksoverheid moet komen. Het SGO deelt dat beeld.’ 

De meerwaarde van ­uitwisseling

Christa gaf het SGO drie lijnen mee: het “het” voor de inhoud en strategie, het “wij” voor de structuur en samenwerking, en het “ik” voor het gedrag dat daarbij hoort. Die laatste lijn vraagt om meer gemeenschappelijke taal als het gaat om ambtelijk vakmanschap: wat verstaan we rijksbreed bijvoorbeeld onder integer of opgavegericht werken? De stuurgroep Ambtelijk Vakmanschap formuleert nu antwoorden op die vragen, in verbinding met onder andere DGABD, DGDOO en de Rijksbrede visie op publiek leiderschap. Christiaan: ‘Een concreet gevolg van die gemeenschappelijke taal is dat we als Rijksoverheid meer samen kunnen optrekken in ons opleidingsaanbod, zodat we interdepartementaal automatisch ook meer kennis en informatie uitwisselen. Meer interdepartementale kennis- en informatieuitwisseling kan veel meerwaarde hebben. Ook voor de taskforces, die bewust vanuit domeinoverstijgende samenwerking zijn ingestoken.’ De behoefte aan meer rijksbreed leeraanbod wordt verder uitgewerkt door het team Leer je Rijk. Daarin staan ambtelijk vakmanschap – bijvoorbeeld op het gebied van werken in een democratische rechtsstaat, burgerperspectief en ethiek – en beleidskunde centraal, voor zowel startende als gevorderde rijksambtenaren.

Successen delen en ­vergroten

In haar rol als kwartiermaker deed Christa nog een oproep aan het SGO. Die oproep geldt in zekere zin voor iedere ambtenaar. ‘Stel jezelf vaker de vraag: wat kan ik morgen beter of anders doen?’, bevestigt Marieke. ‘Ga daar ook het gesprek over aan. Durf te benoemen wat je zelf spannend vindt. Mijn ervaring is dat dit tot heel waardevolle gesprekken over ons ambtelijk vakmanschap kan leiden, zowel over de inhoud als over de onderlinge samenwerking.’ Marieke benadrukt dat er binnen de Rijksoverheid ook al heel veel goed gaat. ‘Laat de succesvolle initiatieven zien en probeer ze groter te maken. Niets is inspirerender dan resultaat.’